‘n Oomblik in my eie Ewigheid

Daardie oomblik wat jy aanklank vind by iets of iemand, laat mos jou hele lyf in ekstatiese verrukking, dat jy één voel met die lewe en die Universe.

So was daar in my lewe heelwat boeke, flieks en plekke wat my daardie gevoel laat kry het. Dit is daardie boeke wat jy onthou en herlees, quotes uit die fliek onthou maar steeds nie omgee om dit weer te kyk nie. Plekke waar jy voel, hier wil ek woon, hier sou ek kon woon.

Flieks en boeke wat afspeel in die Suide van Amerika het my altyd bekoor, en die name van stede soos Savannah het net daardie spesiale klankie. Dan ook boeke oor slawe en hulle nageslagte uit daardie tydperk. ‘n Paar van die boeke (en gelyknamige flieks) wat hierdie effek op my gehad het, was: Fried green tomatoes at the Whistle stop cafe, Prince of Tides, Beach music, The Help, Secret life of bees, Midnight in the garden of good and evil en natuurlik die onvergeetlike Gone with the wind. Almal in die deep South.

Om die voorreg te hê om te reis, verryk my lewe op hierdie manier. Knap voordat ons die reis na Georgia en South Carolina beplan het, het my man gesê ek moet tog John Berendt se boek, Midnight in the garden of good and evil lees. Ek het gedink, ja-ja, en dit het maar op my Kindle bly lê, maar net totdat die reisplanne begin werklikheid word het. Toe moes ek opsluit ook die fliek kyk. En toe was dit die één ding wat die hoogste op ons al twee se proioriteitslysie was. Bonaventure se begrafplaas met Johnny Mercer se bankie, Bird Girl se standbeeld, en veral die Mercer House, waar Jim Williams aan sy tragiese einde gekom het. Die boek en fliek is gebaseer op ‘n ware verhaal.

Ons het ook die reisplan so aangepas dat ons by Juliette kon aangaan, waar die Whistle stop cafe nog steeds Fried green tomatoes bedien, waar die fliek geskiet is. Toe ons daar sit en wag vir einste Fried geen tomatoes, was ons al twee vir ‘n oomblik oorweldig deur emosie. Om daar te kon sit! Om dit fisiek te beleef wat ons voorheen emosioneel aangetas het… Dit het ons enigste selfie vir die reis regverdig.

Daarna was Mercer House aan die beurt, die van julle wat die boek gelees het, sal verstaan hoe dit gevoel het om in die einste lokaal waar Jim Williams sy jong minnaar Danny geskiet het, en later self ook gesterf het, te staan.

20180510_111816

In Bonaventure Cemetery wat ‘n groot rol speel in die boek, het ons nie net op Johnny Mercer se bankie gesit nie, maar meer stories gekry. Onder andere klein Gracie Watson se graf. En Bird Girl se oorspronklike beeld, het ons in ‘n kunsgalery gesien.

Oral in die Suide, is tekens van Margaret Mitchell. En dit het my koue rillings gegee om in haar slaapkamer te staan, om my naam te tik op toetse wat vasslaan, op die tikmasjien waarop Gone with the wind getik is. (Die toergids het ‘n vrywilliger gevra.) Ongelukkig was die Margaret Mitchell museum in die dorpie Jonesboro, gesluit op die dag wat ons daar was. Maar in Atlanta het ons in haar kombuis gestaan waar sy gekook het, op haar spore deur die huis haar energie ingeasem.

Die hele kuslyn van Georgia en South Carolina is jy die hele tyd bewus van die marches, wat so ‘n groot rol in die onvergeetlike Prince of Tides speel. So eie aan die Suide.

20180513_111536

Mens voel so onbeduidend as jy jouself fisiek midde-in hierdie kuns bevind, wat sonder dat jy voorheen geweet het waarom, jou emosioneel geraak het. En om dit te beleef, om een te word met die emosie en die Déjà vu. Dan voel jy vir een oomblik, jy ken jouself, jy is jouself, jy behoort. Jy is een met alles.

“My wound is geography. It is also my anchorage, my port of call.”
― Pat Conroy, The Prince of Tides

 

 

Advertisements

Kap los die shackles!

Sedert ek die video van Phosphorescent se Song for Zula die eerste keer gesien het, spook daardie ontstellende prentjie in my kop, hoe Zula sit en die ketting met groot inspanning met ‘n swaar klip kap en kap, totdat dit middeldeur gebreek is. Sy kap haar na vryheid, van ‘n los ketting wat net aan een voet vas is…

Screenshot-2018-6-6 Phosphorescent - Song For Zula - YouTube

So is ons dikwels vasgevang aan ons eie emosionele boeie, ons kap daaraan, soms kap ons los aan ‘n gewaande, selfopgelegde boei. Maar soms kom daar ‘n dag wat jy onverwags ‘n oomblik beleef waar jare se gedagtes, vrese, emosies net blootgelê word, en jy jouself verlos daarvan. Waar jy die boeie en kettings eenkant toe kan skop.

Ons onlangse reis na die suidelike state van Amerika, het op ‘n veemde manier eeue se emosionele gevangenisskap vrygelaat, met die verlies van ‘n geliefde armband.

Mens kry mos die ding dat jy op ‘n vreemde plek kom en dan ervaar jy onverwagse, irrasionele gevoelens. Woede, vrees of ‘n gevoel dat jy wil vlug. Die plantations met die oorsponklike slawehuise wat behoue gebly het, het verskillende reaksies en emosies by ons uitgelok. In so ‘n mate dat ons besef het dat die energie daar en die déjà vu wat ons ervaar het, uit die slawetyd kom en dat ons steeds nie vry is van daardie emosie nie. Ek het skielik ook daar ‘n duidelike prentjie in my kop gesien van hoe ek wegloop as slaaf, en dat die overseer my bo-op my voet met ‘n paal kap, as straf en om te verhoed dat ek weer wegloop. Dit verklaar toe ook later vir my waarom ek op dag een my vakansie begin het met ‘n pikswart voet, sonder enige besering of verklaring. Dit het glad nie soos ‘n gewone blou kol reageer wat verkleur en geel en groen verdof nie, dit het vir twee weke gewissel tussen swart of niks. My dokter het dit dopgehou per WhatsApp, maar was nie bekommerd nie.

Terwyl ons die dag by die hotel by die koffiemasjien staan, sien ek skielik ‘n armband by my voete lê, een van die einste armbande wat ek week vir week met moeite af- en aansukkel vir my paaloefeningklas. Ek het dit nie hoor val of rinkel of rol nie, dit het net by my voete gelê. My dogter het nog gelag en gesê, gooi af jou slawe-shackels, ja! Dis ‘n teken! Ek was ontsteld, juis omdat die armband ‘n spesiale geskenk was en ek waarde daaraan heg. Ek het dit met moeite weer oor my hand gekry en seker gemaak dit sit stewig, ons kon nie verstaan hoe dit sommer net so kon afkom nie. Die volgende aand in die hotel, het ek opgemerk die armband is weg. Net weg. Ons het oral gekyk, maar dit was net weg. Skielik het daar ‘n ongelooflike gevoel van verligting oor my gekom, asof ek baie lewens se onderdrukking net daar oorkom. Soos ‘n feniks wat uit die as vlieg, vry van jare se emosies. Die slaaf het vryheid gekry, vrygekap van haar eie boeie.

Daar was ‘n ligtheid in die laaste paar dae van die vakansie. Ons was heeltemal te vroeg op die lughawe vir ons terugvlug, en ons het ons gemaklik gemaak op lekker stoele, naby ‘n prop om die foon te laai, al ons handbagasie netjies onder en by die stoel gepak. Toe ek op ‘n stadium iets uit ‘n sak wou kry, lê daar in die spasie tussen my voete en die sakke, ‘n groot, opvallende silwer oorring, met ‘n simboliese infinity patroon, waar daar minute gelede niks gelê het nie. Ons het rondgekyk vir ‘n vrou met een oorring, maar die area was taamlik verlate, geen ander vrou in sig nie.

Toe tref dit my, as ek my eie shackles afgooi, kry ek in die plek daarvan ewige vrede. Hoe letterlik is ons lewenslesse soms, nè?

(Op die foto is dit die armband verste van my gesig, en die oorring hang nou by my ander toorgoedjies.)

“When the rusty shackles of our emotions are being unchained, we can become lovers without a cause, and intrinsically the deepest wells of our unconsciousness may uncover the uncharted territories of deliverance, granting free rein to our intuition and giving love downright carte blanche. (“Another empty room” )”
― Erik Pevernagie

Amerika, die land waar ons maniere leer!

Kultuur is ‘n vreemde ding. Mens ken mos jou eie en beskou dit as die norm. Niks verbreed ‘n mens se uitkyk meer as om ander kulture op ander plekke te beleef nie. Dan sien ‘n mens dat ander weer dit wat eie is aan hulle, as die norm beskou.

Een van die dinge in Amerika wat vir my mooi is daar, is dat die meeste mense eenvouding by die reëls hou. Mense is vriendelik en beleefd en dit is die norm. Eenvoudige dinge soos wag vir die stap-mannetjie by ‘n robot voordat jy stap, is net eenvoudig hoe dit gedoen word. Niemand sal droom om voor ‘n brandkraan of by ‘n parkeerplek vir gestremdes te parkeer nie.

Om die waarheid te sê, ons het twee maal met die gereg gebots. As daardie uniforman jou skielik, net soos in die flieks vra, Sir, could you kindly step out of the car? Wel, dan step Sir dadelik uit die kar en dit is yes, Officer voor en I’ll do that immediately, Officer, agter. Ons sonde was dat die permit van die huurkar in die agterruit pleks van ‘n nommerplaat, nie duidelik sigbaar was nie. Die ander keer was ‘n vriendelike aanmaning op die venster.

In teenstelling hiermee kan ek onthou hoe geskok die 10-jarige Kiara was toe ons as haar ouma en oupa in Desember twee maal die reëls oortree het op een dag. Die mense in ‘n gesagsposisie en vertrouensposisie. Eerstens het ons om ‘n toe hek in ‘n plaaspad deurgewurm en ingery om vir haar die groot windlaaiers te gaan wys, en tweedens het ons waarskuwings om nie naby die dooie walvis te gaan nie geïgnoreer en met ‘n ompad oor die rotse geklouter.

Laat mens dink, nè?

Ons het so baie beleef in Amerika. Nuwe goed gesien en vreemde kosse geëet. Met mense van ander kulture gepraat en geleer van dinge in die geskiedenis wat ons nie ken nie. Tog was alles op ‘n manier so bekend dat mens baie klein voel as jy dink aan jou eie klein spikkeltjie in die grote Universe. Hoe onbenullig jyself eintlik is in die groter prentjie. Daar is wêrelde buite jouself wat aanhou draai, terwyl ons elkeen op ons eie klein eilandjie bly woon. Waar ons graag ons eie interpretasie van die reëls as normaal beskou.

Soms is reëls beperkend en lê dit inisiatief en vryheid aan bande, maar daar is tog iets gerusstellend aan die veiligheidsnet wat dit skep. As mens presies weet wat om te doen en dit net doen, is daar soveel minder onderliggende angs en vrees, as mens meer orde om jou het, is jy veel rustiger as wat chaos jou laat voel. Daar is soveel minder rede vir verskille en woede.

Elke keer as ons in ‘n eerstewêreldland reis, wonder ek waarom ek nooit daar die onderliggende vyandigheid en woede by die mense beleef as hier nie, en ek het my antwoord gekry. Ons leef in ‘n maak-of-breek wêreld, ons maak soos ons lus kry, ons pas in by wat ons ken.
“It is the beginning of wisdom when you recognize that the best you can do is choose which rules you want to live by, and it’s persistent and aggravated imbecility to pretend you can live without any.”
Wallace Stegner, All the Little Live Things

Die weerloosheid van ‘n tagtigjarige baba

Deesdae as ek ‘n babatjie sien, is ek oorbewus van hulle afhanklikheid en weerloosheid. So hulpeloos, só totaal uitgelewer aan die ouers of versorger se genade. Kwesbaar.

As mens ouer word, het jy toenemend wonderlike herinneringe om aan terug te dink, maar net so is daar die donker dinge waarmee jy ook langs die pad te doen gekry het wat in jou geheue bly vassteek het. As ek om my kyk, word my eie geslag stadig maar seker nou in posisie geskuif waar die uitdunproses nou begin gebeur, waar ons eie afhanklikheid en weerloosheid toenemend ‘n werklikheid word. Om in ‘n dorp by die see te bly, sien jy enersyds die jong enterpreneurs wat hulle kinders hier kom grootmaak, waar hulle in die strate kan fietsry en smiddae in die sand gaan speel, met voetjies in die koue see. Andersyds is daar ook dié wat kom aftree, en ons kyk hoe mense die een dag nog by jou verbystap op die wandelpaadjie en as jy weer hoor het hulle ‘n heup gebreek en word in Gerimed versorg.

Dis dan dat mens bewus word van die sirkel van die lewe, van hierdie hulpelose wesentjie wat gebore word, leer loop en sterker word, studeer, werk en ‘n maat ontmoet en huis opsit. Dan het elke mens weer ‘n 50% kans om sy lewensmaat te verloor, stelselmatig meer afhanklik te word, totdat jy hulpeloos lê en wag vir ‘n skoon doek. Dan is jy weer uitgelewer aan kinders of versorgers se genade. Die sirkel voltooi.

Lees Elsa Joubert se Spertyd en ween. “Daar is ’n dun skilletjie om ons brein wat ons in die hede anker. Maar soos ’n mens oud word, kom daar skeurtjies in die skil, soos ’n ou laken skif. Dan stroom die verlede daardeur, ontydig of nie. Dis hoekom oumense deurmekaar raak, of hulle konsentrasie swak word, of hulle dinge soos sleutels verloor.”

Soos my goeie vriend Stefan Coetzer hierdie proses so onthutsend stel: “Die gestrompel na die rand van die afgrond, met ‘n (onbedoelde, onbewuste) trek van afgryse op die vervalle gesig. En so skuifel ons almal in gelid agter mekaar aan…”

Daarom doen wat ek kan, met dit wat ek het; ek lewe soos ek wil, wanneer ek kan. Ek werk tot ek moeg is, lees tot ek vaak is en ek slaap tot ek self wakker word. Daarom speel ek ook, met prentjies in die sand en dansies om ‘n paal. So ontdek ek ook toenemend aspekte van myself wat ek kan uitleef, terwyl ek kan.

“Owning our story can be hard but not nearly as difficult as spending our lives running from it. Embracing our vulnerabilities is risky but not nearly as dangerous as giving up on love and belonging and joy—the experiences that make us the most vulnerable. Only when we are brave enough to explore the darkness will we discover the infinite power of our light.”

― Brené Brown

allesvanwaarde1_700x400

Hierdie skrywe is geïnspireer deur ‘n vroeggebore babatjie met ‘n deurskynende velletjie en ‘n weerlose handjie.

Badtyd!

stoof

Ons was ‘n groot gesin, en daarby het ons net een badkamer gehad as kinders. Met net ‘n bad. Tweede badkamers en storte vir gewone mense was mos ‘n nuwerwetse ding wat jy net in stede gekry het. Ons is geleer om te bad en klaar te bad, en voor jy uitkom, moes die bad silwerskoon wees vir die volgende kind. Toe ek heel klein was, moes ons boonop badwater met ‘n emmertjie indra. Water is op die koolstoof in groot potte warm gemaak vir bad, presies so een soos op die foto. Die koolstoof het ook so klein tenkie aan die kant gehad waaruit ek graag my badwater getap het, tot my ma se frustrasie, hoekom weet ek nie. Dit het nogal stadig uit die klein kraantjie geloop. Miskien het ek gemors, miskien het sy gesukkel om dit weer vol te maak, ek kan net onthou dat sy gefrustreerd was daaroor, maar my laat begaan het. Hoe op aarde my ma geslaag het om ons spannetjie so skoon te hou, weet ek wraggies nie. My ma was ‘n presiese vrou op alle gebiede. Die stoof is natuurlik ook silwerskoon gehou, en uit daardie oond het baksels en baksels beskuit en koekies gekom, ook gloot plat panne met my gunsteling, suurlemoen-meringue.

images.jpg

My ouma en oupa het by ons ingewoon, maar hulle het nooit-ooit gebad nie. Ek het soms my ouma gehelp, dan het sy in ‘n skottel gestaan, haar lyf skoongewas met waslap en seep en haar skoongespoel met water uit ‘n wit-en-groen lampetbeker, soortgelyk aan hierdie een. Ek kon nooit verstaan hoe sy nie kon bad nie, maar nou wonder ek of sy nie maar net gestort het op ‘n primitiewe manier nie?

Dis seker waarom ek nie kan nostalgies kan raak oor die goeie ou dae nie. Enige mens wat uit daardie era kom waar die destydse Evkom se drade nog nie die plase bereik het nie; wat moes sukkel met vierkantjies skeur vir die kleinhuisie, water moes aandra om te bad, wasgoed en skottelgoed te was, kersblakers skoon hou en lampglase skitterblink, besef die realiteit daarvan. Ek het eers toenemend met my eie bevoorregte lewe besef watter supervrou my ma moes wees om ons span so góéd groot te kry, met al hierdie ongerief.

Tog – baie van ons landgenote het nóú nog nie eers die gerief van so ‘n koolstoof of ‘n bad in die huis nie.

“There are a few moments in your life when you are truly and completely happy, and you remember to give thanks. Even as it happens you are nostalgic for the moment, you are tucking it away in your scrapbook.”
― David Benioff, When the Nines Roll Over and Other Stories

Waartoe is jy in staat?

Sou jy kon moor? Ons eerste, instinktiewe reaksie op so ‘n vraag is om jou lyf terug te ruk, en te sê: Natuurlik nie!

Ons oordeel so maklik. Ek het eenmaal n man met ‘n gun gejaag. In 1982. Was mos noodtoestand en ons het met rollies in ons jeans geloop. Die man het homself by die Wonderboom se piekniekarea ontbloot en my 6-jarige dogtertjie probeer vang. Die maatjie het gehol en my kom roep en ek het my klein .38 gegryp en vinniger gehardloop as wat die vriendin tussen die piekniekplekke by die Wonderboom kon ry. Ek sou hom vrekskiet op daai oomblik, maar hy het tussen neus en ore verdwyn. Hoe weet ons waartoe ons in staat is, as ons nie in ‘n posisie is waar ons ons reaksie sou kon meet nie?

Hoe sou jy reageer as ‘n bankrower met uitpeuloë en angs wat jy aan hom kan ruik, ‘n rewolwer in jou ribbes druk en skree: “Gimme your bag and lay down!” En jou bag bevat ‘n week se kontantgeld van jou kwekery wat jy kom bank, en jou nuwe selfoon wat jy die pas die oggend opgradeer het? My logiese self sou dit dadelik oorhandig, maar in daardie posisie het ek gedink, fok dit, ek het heelweek hárd gewerk vir hierdie geld en ek het my bag op die vloer neergegooi en bo-op bag gaan lê. Later toe ons almal soos sardiens in die klein kombuisie toegesluit was, kon almal my foon gebruik om ons mense te bel.

Dis maar goed ek het 60 geword voordat ek die ervaring gehad het om teen 260 kpu in ‘n Porsche te jaag (as passasier). As ek jonger was, was ek dalk ‘n gevaar vir myself… Adrenalien is nie jou maat nie… Nooit-ooit het ek gedink ek sou so reageer nie, die realis in my sou sê dis onverantwoordelik en lewensgevaarlik, tog het ek hoog geraak op die adrenalien van die situasie.

Baie jare gelede, toe die wêreld nog jonk was en ons nog mooi, was tjeks ‘n aanvaarbare betaalmiddel. Een dag het swaer Koos vir my gevra hoe lyk iemand wat ons bedrieg, besteel of vir ons ‘n gesteelde tjek aanbied. My antwoord was eenvoudig: Soos jy, jou vrou met jou kleindogter saam met haar. Ons het ‘n kwekery gehad met ‘n paar werkers en ‘n Verimark franchise, wat ons self bedryf het, met net deeltydse aflospersoneel. Ons is deeglik ore aangesit, deur mense wat lyk soos ek en jy en ons kinders. En ons ouers.

Ons beste vriende is in 1994 dood in ‘n tragiese gesinsmoord. Wie sou dink die ouderling, die adjunkhoof van ‘n voorste hoërskool in Johannesburg sou so koelbloedig optree? Maar hy het.

Mens dink altyd oor gruwelike dinge, wie op aarde pleeg hierdie misdade? Wie molesteer sy dogtertjie? Ons broers, neefs, buurmanne, vroue en vriende. Ons. Ons weet net nie altyd daarvan nie. Hoe verander iemand se menswees dan nou as jy weet van daardie misdaad? Die besigheidsman wat sy vrou vermoor het, was tot net voor die moord ‘n pa, kollega, buurman, neef, eggenoot, gholfmaat. Selfs tot na die moord, maar net totdat hy gevang word, dan verander sy hele identiteit net in ‘n monster, ‘n moordenaar. There but for the grace of God, go I … nè? Nè?

“But people love a hypocrite, you know——they recognize one of their own, and it always feels so good when someone gets caught with his pants down and his dick up and it isn’t you.”
― Stephen King, The Green Mile

 

 

Om te bid vir reën

Wat dink julle? Kliek asseblief op alle toepaslike stellings oor Angus Buchan se biddag, dat jou antwoorde in ‘n databasis opgeneem kan word. Dit is heeltemal anoniem en net ‘n paar klieks. Hoe meer mense deelneem, hoe meer beduidend en interessant is die antwoorde. Share gerus.

Menssyn

Wat goed genoeg is vir Einstein en my kleinkind, is goed genoeg vir my.

Wat is dit om ‘n mens te wees? Vel, hare, tande, denke en drome? My kleindogter het op ses ‘n goeie idee gehad:

Ouma, ons is eintlik almal sterre, ons droom maar net ons is mense.
Sowaar?
Jahaaa. En ons is álmal boeties en sussies. En daar is net drie goed wat ons moet doen. Ons moet respek hê vir mekaar, ons moet goed wees vir mekaar, en mekaar help.
Regtig?
Ja, Ouma. Dis die waarheid. Behalwe dat daar nie regtig iets soos die waarheid is nie.
Ja?
En as ons doodgaan, gaan ons na ‘n plek bokant die blou van die lug. Die mense wat lewe, bly onder die blou, en as jy doodgaan, gaan jy na bokant die blou van die lug. Dis ‘n baie groot plek, en daar is niks lande soos Japan en so nie, net een groot plek. En jy gaan almal ken wat jou familie hier was, maar jy gaan ook nuwe familie ontmoet. En jy gaan nie eers ‘n tassie klere of speelgoed saamvat nie, jy gaan niks daar doen nie. Jy gaan ook nie eers eet nie.
Nou waar leer jy hierdie goed?
Ek weet dit net, Ouma. Liewe Jesus het dit self vir my gesê. Ek het vandag gesit en dink en gewonder wat dit is om ‘n mens te wees, toe sê ‘n stem vir my van die sterre. En dit is Liewe Jesus wat dit vir my gesê het.

Het Ouma nog vrae? As ek nog vrae het, mag ek weer vra, dit het Liewe Jesus gesê.
En o ja, Ouma. As jy nou dink jy is ‘n zebra, gaan jy daar ‘n zebra wees.
En daar kom ‘n nuwe wêreld ook. As al die mense wat nou op die aarde is eers daar bokant die blou van die lug is, gaan daar ‘n nuwe wêreld wees. En die Waarheid kán bestaan. Maar net hier waar ons nou lewe. Waar almal bymekaar is, is daar net Een Waarheid en dis dat ons almal sterre is.

En toe was die oomblik verby, en sy het uit die bad gespring en gesê, laaste uit was die bad…

Die volgende dag het sy weer so uit die bloute gesê: Het Ouma geweet, diewe en inbrekers is eintlik ook ons broers. Ons moet respek vir hulle ook hê. (Geen emosie terwyl sy praat nie.) En het Ouma geweet, niks is eintlik Reg of Verkeerd nie. En Ouma, nie almal moet weet van hierdie goed nie. Min mense weet eintlik daarvan.

Gits, ja.

‘n Tyd gelede het ek onder andere hierdie geskryf:

Ek glo aan ‘n Universele Bewussyn waarvan ons almal klein fragmentjies is. (Ander mense noem dit God, maar die woord “God” het vir my te veel konnotasies van ‘n messias-figuur.)

Ek glo aan reïnkarnasie van hierdie fragmente. Dit geld vir die stukkie bewustheid in my (my siel), my DNA wat voortleef in die hare wat in my stort se gaatjie wegspoel en die grondstowwe van my liggaam wat al dermiljoene jaar oud is. Deeltjies van wie ek nou is, was dalk al ‘n koppie tee in California, ‘n boeliebeefblikkie in die ABO en ‘n spiespunt van ‘n grotbewoner. Of dalk die buitekant van ‘n koringkorrel in Egipte?

what_is_consciousness_1200x627Die stukkie bewustheid wat my ek, myself maak; met my eie persoonlikheid, giere en geite is vir my nie anders as die water en grondstowwe waaruit my lyf bestaan nie. Dit klink vir my logies dat dit ook sal hersirkuleer, net soos die water, yster, kollageen, koolstof en ander minerale en spoorelemente in my lyf. Vandaar dalk die visies wat ek al gekry het van wie ek al voorheen was en waar en hoe ek geleef het. Sulke visies was amper soos ‘n droom op steroïde, as jy die prentjie eenmaal in jou kop gesien het, is dit onmoontlik om uit te wis.

(Lees volledige stuk HIER)

Vanoggend kom ek te wete van ‘n brief van Albert Einstein, een van ‘n aantal briewe wat gewissel het tussen hom en ene mnr Marcus wat diep nagedink het oor die betekenis van die lewe.

Einstein

February 12, 1950

Dear Mr. Marcus:

A human being is a part of the whole, called by us “Universe”, a part limited in time and space. He experiences himself, his thoughts and feelings as something separated from the rest — a kind of optical delusion of his consciousness. The striving to free oneself from this delusion is the one issue of true religion. Not to nourish the delusion but to try to overcome it is the way to reach the attainable measure of peace of mind.

With my best wishes,
sincerely yours,

Albert Einstein.

Mr. Robert S.Marcus
World Jewish Congress
1834 Broadway
New York 23,N.Y.

So iewers tussen Einstein en ‘n sesjarige, probeer ek maar die drade van my denke losrafel.

Om beter te kan onthou, my kind!

Die eerste insident wat ek kan onthou, was dat my kniegies seergekry het omdat ek op die grond gekruip het, toe ek my ma se wakende oog ontglip het en by die deur uitgekruip het om in die watertjies wat so snaaks ruik, buite te gaan speel. Ek onthou ook die salige gevoel van vlieg soos wat sy my gegryp en op haar heup geswaai het, om van die voortjie met die gryswater van die kombuis af, weg te kry. Ek onthou ook hoe ek met kussings vasgepak was in ‘n groot boks, sodat ek kon sien waarmee my ma besig is. Die gevoel van omkantel en nie self kan regop kom nie.

‘n Paar dae gelede het ek ‘n aaklige droom gehad, wat my hol op my maag laat voel het, selfs ure nadat ek met angs in my lyf en kop wakker geword het. Die droom waaruit ek myself gewil het, was allerverskriklik angswekkend. Selfs in die droom het ek besef dis ‘n droom, ek het alles probeer om daaruit te kom en selfs gevra wat dit beteken. Ons moes trek, om tydelik vir vier maande in ‘n huurplek te gaan bly, met die minimum goed. Om my kop skoon te kry, wou ek uitgooi, weggooi, weggee, maar elke kas wat ek oopmaak, was oorvol, met glasbakkies en goedjies. Sommige het bekend gelyk, ander nie. Dit was ‘n kombinasie van al die huise waarin ek ooit gewoon het, al die tafels en kaste en rakke wat ek ooit besit het. En meer. In die droom het ek angsbevange gewonder wat dit beteken, en die boodskap was eenvoudig. Dit was elke objek wat ek ooit besit het, gesien het, begeer het, wat my emosies en emosionele bagasie verteenwoordig. In die droom het my man water in vasies bo-op die kaste gegooi, wat dan ondertoe loop in die bakkies wat ek moes uitpak, en dan droogkry.

In my drome is al daardie emosionele assosiasies met goed uit die verlede netjies in my brein se liasseerstelsel georden, maar in my wakker ure onthou ek dinge in die fynste besonderhede eenvoudig beter as die meeste mense. Soms is dit ‘n gawe, maar meer dikwels is dit ‘n las. Dit het altyd baie gehelp met eksamens. Ek het nooit op skool en min met my verdere studies geleer, as ek iets met aandag deurgelees het, kon ek bloot die bladsy waarop die teks geskryf staan, in my kop herroep en dit dan ‘afskryf’ van die prentjie in my kop af. Die nadeel daarvan is dat eksamens te maklik was, ek was nie gemotiveerd nie, en het nie die kennis behoorlik geïntegreer en assimileer nie. As mev Havenga nog leef, wens ek sy kon hier lees: Ek het werklik in 1974 met Fisiologie 2 elke detail van “Die fisiologiese werking van herabsorbsie van urine in die nier-tubeli” uit my kop uit geskryf om amper volpunte te kry, daar was geen afskrywery of crip notes nie. Bitch.

Die voordeel van die middeljare is dat die intensiteit van hierdie lastige ‘gawe’ begin afneem. Eintlik het ek voorheen gedink dit is maar soos dit is, dit is hoe almal dit beleef. Dis eers toe ek die ouderdom bereik wat mens nostalgies begin raak oor die onthou-jy-nog’s, wat ek besef het dat almal nie op dieselfde manier inligting herroep nie. Ek wil nie meer mense ontmoet uit my kinderjare en jongmenslewe nie, hulle kyk my vreemd aan en dink ek is stapelgek oor die goedjies wat ek onthou, soos die detail van ‘n kragie op ‘n top wat ‘n vriendin aangehad het toe sy een aand met x uitgegaan het. Dan eers na ‘n ruk, as ek verder delf in die storie, begin liggies aangaan en kan ons saam onthou.

As ek hierdie as moeilik ervaar, wil ek nie weet hoe mense by hulle sinne bly wat aan HSAM ly nie.

In ‘n artikel oor HSAM (Highly superior autobiographical memory), word genoem: “Disappointingly, brain scans have failed to reveal any huge anatomical differences that might explain how this occurs. “It’s not like they had some extra lobe or a ‘third’ hemisphere of the brain,” says Stark. True, they could spot some signature characteristics, such as additional wiring between the frontal lobes (involved in analytical thought) and the seahorse-shaped hippocampus towards the side of the skull, an area thought to be our memory’s “printing press”. But it was perfectly possible that this was the result of their skills, and not the cause: after all, practising any skill, be it music, sport, or a language, can lead the brain to build more efficient neural networks. “It’s a chicken or egg kind of thing,” says Stark.

They scored particular highly on ‘fantasy proneness’ and ‘absorption’

Instead, the key seems to lie in more general thinking patterns and habits. Patihis recently profiled around 20 people with HSAM and found that they scored particularly highly on two measures: fantasy proneness and absorption. Fantasy proneness could be considered a tendency to imagine and daydream, whereas absorption is the tendency to allow your mind to become immersed in an activity – to pay complete attention to the sensations and the experiences.

memory_stick_ear_study_tests_630485

Oor die “practising any skill”, kan ek dalk my ma blameer, sy het ons van heel klein af geweldig gestimuleer met min middele tot haar beskikking.  Ons moes “Fyn kyk” speel as ons verveeld is. Dan pak sy ‘n skinkbord met ~30 klein voorwerpe, ‘n vuurhoutjie, haakspeld, kurkprop ens. Dan kry jy een minuut om alles te memoriseer en dan moet jy ‘n lys maak van alles.

Oor die “fantasy proneness and absorption”, aangename kennis, my naam is MaanKind.

It can be very hard to forget embarrassing moments. You can’t turn that stream of memories off, no matter how hard you try.
– Nicole Donohue

Reis saam in boeke

Daar was ‘n tyd wat ek geestelik verryk gevoel het deur teater. Teaterproduksies in Pretoria en Johannesburg was toeganklik en bekostigbaar, die kinders is saamgesleep en ek het gevoel ek is ‘n verantwoordelike ouer om hulle hieraan bloot te stel. My flieksmaak wat in my jonger jare net gemik was op blote vermaak, het ontwikkel saam met die ontstaan van die Nouveau-teaters, waarvan die Tramshed in Pretoria eerste was waar ons art movies gaan kyk het in die laat 80’s.

Later jare was ons bevoorreg om meer te kon reis. Ek kan sonder baie dinge klaarkom, ek hoef nie ontwerpersklere of fancy wiele onder my alie te hê nie, as dit beteken ek kan uitsien na, of terugkyk op ‘n besoek aan ‘n buurdorp, ‘n binnelandse road trip of ‘n reis na ‘n verre land. As ons reis,  beleef ons so baie. Alles is vreemd. Tog is alles op ‘n manier so bekend dat mens baie klein voel as jy dink aan jou eie spikkeltjie in die grote Universe. Hoe onbenullig jyself eintlik is in die groter prentjie. Daar is wêrelde buite jouself wat aanhou draai, terwyl ons elkeen op ons eie klein eilandjie bly woon.

Maar altyd, sedert my kinderjare was die goue draad deur alles, boeke. Met tegnologie se ontwikkeling het ander inligtingsbronne bygekom, maar dis deur lees op enige medium wat my wêreld verruim en verryk word. Iemand vra gister, as jy kan kies, boeke of flieks, wat sou jy kies? My antwoord was maklik – Boeke. As ek die storie lees, speel daar buitendien ‘n soort fliek in my kop af. Daardie onvergeetlike boek van Sue Monk Kidd, Secret life of Bees, speel af op ‘n plek wat ons binnekort gaan besoek, nadat ek ook die fliek gesien het. Wie sal ooit Prince of Tides van Pat Conroy vergeet? Of die klassieke Gone with the wind van Margaret Mitchell? Ook Midnight in the Garden of Good and Evil van John Berendt. Ons gaan al daardie plekke bekyk in Mei waarvan ons lees in die boeke, ons gaan deur die plantasies loop waar slawe gewerk het en museums en begraafplase besoek, en daarna vir ewig kan terugkyk op herinneringe daarvan. Die kos, die kultuur, die politieke klimaat, die landskap, ons kan alles intens beleef, nadat ons daarvan gelees het en dit ons belangstelling geprikkel het. Hoe arm is iemand se wêreld wat eerder ‘n aksiefliek kyk as saamreis in ‘n kosprogram op TV, deur Shane Delia of Andrew Zimmerman?

Daar sal altyd iewers, iets of iemand wees wat jou inspireer tot meer, wat jou laat ontwaak en ontwikkel in die beste weergawe van jouself en dis eers dán dat jy besef hoe diep was jou slaap.

A generation after Kafka wrote to his best friend that “a book must be the axe for the frozen sea inside us,” 28-year-old Nin writes in December of 1931:

“You live like this, sheltered, in a delicate world, and you believe you are living. Then you read a book (Lady Chatterley, for instance), or you take a trip, or you talk with [someone], and you discover that you are not living, that you are hibernating. The symptoms of hibernating are easily detectable: first, restlessness. The second symptom (when hibernating becomes dangerous and might degenerate into death): absence of pleasure. That is all. It appears like an innocuous illness. Monotony, boredom, death. Millions live like this (or die like this) without knowing it. They work in offices. They drive a car. They picnic with their families. They raise children. And then some shock treatment takes place, a person, a book, a song, and it awakens them and saves them from death.”

With a thankful eye to D.H. Lawrence — whose writing, she believed, first awakened her in this fashion and whom, in a gesture of gratitude, she made the subject of her first book — Nin adds:

“Some never awaken. They are like the people who go to sleep in the snow and never awaken. But I am not in danger because my home, my garden, my beautiful life do not lull me. I am aware of being in a beautiful prison, from which I can only escape by writing.”

(Met dank aan: https://www.brainpickings.org/2017/01/19/anais-nin-on-reading/)

Anaïs Nin: The World’s First Blogger?

 

 

 

Ek is mos ‘n reguit mens! Regtig?

As ek onsigbaar kon wees, sou ek gaan rond-snoop in mense se koppe. Want wraggies, wat in mense se koppe is, klop nie altyd met wat uit hulle handelinge blyk nie. Daar is baie keer situasies waar ‘n mens liewer ‘n eerlike antwoord wil hê, as om die ‘regte’ of ‘beleefde’ antwoord te hoor. Ek praat nou nie daardie soort ongeskiktheid wat begin met “Ek is mos ‘n reguit mens…” nie. Maar sou jy nie graag soms wou weet wat dink mense regtig van iets nie? Polities korrektheid, ontdentlikheid, respek, die gedagte dat al jou Facebook vriende (en vyande) gaan sien wat jy skryf, en vele ander dinge maak dat ons ‘n samelewing geword het waar mense wat gereeld hulle ware gevoelens laat blyk, óf vreeslik gewild is, óf gehaat word. Soos altyd verkies ek balans, die goue middeweg, al is my siening soms ekstreem kan ‘n mens steeds balans vind in die manier waarop jy dit hanteer.

Nou is dit ook so, ek is (ongelukkig vir my gesin), baie telepaties ingestel, en ek tel baie maklik mense se gedagtes op. Die liewe MaanMan weet al, as ek weet hy dink iets, maar hy probeer my gevoelens spaar met iets simpels, dan lag ek, en dan weet hy ék weet wat hy dink. Dikwels vererg ek my vir iets wat hy nie gesê het nie, maar eintlik gedink het. Dit is eintlik baie snaaks, want dan moet ek maar lag daaroor, want hy het mos niks gesê nie?

speak-the-truth

Vir baie lank was ek versigtig om te praat oor kwessies waaroor ek sterk voel. Ek was bang om geoordeel te word, verkeerd verstaan ​​of verwerp te word. Maar daar het ‘n tyd in my lewe gekom wat ek besluit het dat dit belangrik was om my vrese opsy te skuif en te sê hoe ek oor iets voel. Ek het grense getrek oor wat vir my aanvaarbaar is en wat nie.

Van die kwessies waaroor ek sterk voel, is  onderwerpe wat kontroversieel kan wees. Ek het onlangs onenigheid oor sekere kwessies gehad. En ja, dit kan ongemaklik wees. Maar dis ongelooflik belangrik dat ons hieroor praat.

Ek hou nie daarvan om onnodig te argumenteer nie. Maar wanneer die tyd reg is en die situasie dit vereis, sê ek altyd wat in my hart is. Soms is ek bang. Soms bewe my broek en my stem. Maar ek weet ook dat ek getrou aan myself moet wees  en goed oor myself moet voel. Ek wil altyd voel dat ek in integriteit optree.

As mens doodgewoon eerlik is, hoef jy nooit eers te onthou wat het jy voorheen gelieg nie….

“Be yourself; everyone else is already taken.”
― Oscar Wilde

 

Ek het alles bereik! Regtig?

As jy een van daardie mense is wat in koffiewinkels sit en mense dophou en jy sien daardie middeljarige paartjie, besig met ‘n baie ernstige, intense gesprek, is die kanse goed dat ek kan opkyk en vir jou wuif.

Vandag se gesprek was oor iets wat klink of dit ‘n maklike antwoord kan hê, maar wat uiteindelik ‘n gesprek geword het oor middagete, al die pad 120 km huis toe en tuis voorgesit is. Daar was gisteraand klaarblyklik ‘n televisie-aanbieder wat vir een of ander bekende rugbyspeler gevra het, hy het reeds sóveel sukses behaal op verskillende terreine, sóveel dinge gedoen, wat wil hy nog bereik? Die ou het blykbaar na asem gehap en kon nie vinnig antwoord nie. Ons het daaroor begin praat en gedink hoe kan hy nie die antwoord ken nie? Dis mos maklik? Maar uiteindelik self ‘n lang gesprek daaroor gehad. Spot the irony.

Toe wonder ek oor ou drome uit my jeug, hoe dit inpas met wat ek wou en met wat ek gedoen en bereik het. Maar veral hoe dit inpas met hoe ek nou oor die lewe dink.

My drome en ideale was maar die gewone dinge waaroor baie mense nie eers dink nie, omdat dit deel van hulle realiteit is, terwyl dit weer vir ander onbereikbare ideale bly. Dis maar altyd ‘n kwessie van perspektief. Sommige mense sal wel redeneer dat my ideale maar vlak en min was. Dalk was dit, maar dit was myne. My perspektief was beperk, maar ek het hard gewerk en goeie en minder goeie keuses langs die pad gemaak, but I made it happen. Ek wou eendag oorsee gaan, ek wou ‘n graad hê, ek wou ‘n skrywer wees, ek wou by die see bly, ek wou my eie besigheid bedryf en ek wou lees vir ‘n lewe (ek is al betaal betaal om te lees, dit tel seker). Al hierdie goed het gebeur, party meervoudig, party met meer sukses as ander. Dan was daar ook ‘n onnoembaarheid of twee wat ek wou beleef (en ek het) maar daaroor sal ons maar swyg…wordsSteeds is hierdie meestal materiële  dinge wat nou “afgetick” is op die lysie wat ek nooit formeel gehad het nie, maar tog oor gedink het oor “eendag”. Dit is die dieper geestelike goed, dinge binne onsself waaraan ons werk tot die dag wat ons finaal ophou bewus wees van hierdie lewe, waaroor ons vandag gepraat het.

Na ‘n lang gesprek, was my kort antwoord op wat ek nog wil bereik eenvoudig: Ek wil nog baie leer en baie lees, sodat ek dit wat ek voel my doel hier op aarde is, ten beste kan doen. For the Highest Good of All.

John se (uiteindelike) antwoord was nog korter: To live in awareness.

“No matter who you are, no matter what you did, no matter where you’ve come from, you can always change, become a better version of yourself.”
― Madonna

Meditasie en telepatie met ‘n vlieg

Op ‘n humiede somersdag by die see, is die vlieë taai en lui, en die muskiete flink. Vir hierdie twee ongediertetjies handhaaf ek met liefde dubbele standaarde en moor hulle met genoegdoening dood.

20180203_133608Ongelukkig het ons ‘n vlieg gevang dat hy kan gedagtes lees en ons uitoorlê… Dit het só gekom. Hierdie babalaksman word bederf met stukkies fyngesnyde rou vleisies wat in ‘n spesiale bakkie in die yskas gebêre word. Sy ouers verjaag hom nou by die vleisies en hy kom probeer sy geluk deur bo deur die balkondeur in te vlieg. No luck hier, baba, dis oupa MaanMan wat die voerwerk onder doen. Sonder uitsondering op ‘n warm dag, as daar net die geringste aanduiding van ‘n vleisreuk uit die yskas kom, pyl al die vlieë van die buurt mos daarop af, maar John is vinnig by met sy vlieëplak. Geen vlieg word gedoog in hierdie skoon kombuis nie!

Gister is daar toe een wat hom ál ontwyk en hy besluit om ‘n strik te stel vir die vlieg, deur ‘n stukkie van die voëltjie se vleis op die toonbank neer te sit om die vlieg te lok en hom dan in te wag met sy vlieëplak, reg vir die genadeslag. Maar dink julle daardie vlieg laat hom so vang? Hy het die storie van ver af, met stip ogies, dopgehou.

Sou daar ‘n soort bewussyn by die vlieg wees wat in telepatiese verbinding met die wreedaard met die martelinstrument is? Hoe is dit moontlik dat hy kon onderskei tussen dieselfde vleisbakkie wat uitgehaal word om ‘n voëltjie te voed en die vleisies as valstrik?

Hoe min weet ons tog van die diereryk? The Soul of the Ape, Die Siel van die Mier.

Om net een ding te noem: die werking van die gemeenskaplike siel van ‘n miershoop is vir ons, mense (met glad ‘n ander soort van siel), net so wonderlik en geheimsinnig as telepatie of enige van die beweerde werkinge van die menslike verstand wat op die grens van die onwaarskynlike en onmoontlike lê.

As ‘n mens oor al hierdie dinge wil skrywe, dan staan jy verbysterd voor ‘n werklike ‘embarras de richesse’.

(Eugène Marais – Die Siel van die Mier)

PS: Wat het meditasie hiermee te doen? Ek wonder self, ek wou eintlik daaroor skryf… Maar hou hierdie spasie dop.

Ek bid vir jou! Regtig?

Om te bid vir iemand, sonder dat hy vra, is eintlik vreeslik arrogant. Dink bietjie, daar is bv ‘n vrou in ‘n vreeslike abusive huwelik, maar sy het al die jare stilgebly, ter wille van haar kinders en haar man se posisie in die gemeenskap en die kerk. Nou is daar ‘n kans dat sy ‘n nuwe lewe kan begin, maar mense bid vir haar, dat haar huwelik gered kan word. Of die man met terminale kanker. Hy wil nie chemo deurgaan nie, hy is moeg gesukkel met werk en geld en wens dat alles net oor en verby kan wees. Sy gesin wens hom nie lyding toe nie, maar welmenende mense bid vir sy herstel. Dalk is die dood op verskillende maniere vir daardie gesin ‘n uitkoms?

Op die oomblik word daar ‘n sirkus gemaak van Angus Buchan so onsinnige uitsprake oor die Kapenaars se sondigheid, waar hy eintlik die aap van sy eie toertjie is, so ek slaan eerder my eie drom se ritme, dink wat beteken bid vir my.

Bid is vir my verskriklik persoonlik, dis om stil te word en met alles in my te vra: For the Highest Good of all. Wie is ek om te aanvaar wat in die groter prentjie goed is vir iemand anders? Daarom vra ek nooit vir iets spesifiek nie. As ek glo in die krag van gebed, beteken dit ek wil ‘n situasie manipuleer en beheer. Indien iemand anders ongevraag vir my wil bid, hoe op aarde weet hulle wat is die beste vir my, vir my persoonlike ontwikkeling? Miskien het ons juis ‘n situasie nodig, om daaruit te groei. Om ongevraagd te bid vir ‘n oënskynlik “beter” of “regte” uitkoms, ontneem ons dalk onsself of ‘n ander, die geleentheid om te groei, of om iets te oorkom of te ervaar wat nodig is vir sy ontwikkeling as mens.

“Hulle het my abuse met hulle heiligheid.” Hierdie woorde het my hard getref verlede jaar, komende van ‘n vriend wat toe pas sy vrou verloor het. Ek besef hoe absoluut magteloos ons is om werklik begrip te hê vir mekaar in tye van trauma. Ons kan mooi woorde praat, hande vashou, kos vat, help aanry, maar ek kan my glad nie indink dat enige iets wat ek in so ‘n tyd sê, van waarde vir daardie persoon kan wees wat pas ‘n geliefde verloor het nie. Op Facebook sien ek dikwels (hopelik) goedbedoelde trooswoorde, maar van buite gekyk, ervaar ek dit ook dikwels dat mense van die geleentheid gebruik maak om hulle eie oortuigings op ‘n getraumatiseerde mens af te dwing, dat dit meer om hulleself gaan as oor die een wat trauma ervaar.

Mens sien so dikwels: “Ek bid vir jou”, wat ek bietjie as betreding van privaatheid ervaar. Wie sê die persoon wil noodwendig die uitkoms hê waarvoor die ander persoon bid? As mens nou redeneer dat jy nie ander se lewens wil manipuleer nie, maak dit dan eintlik geen sin om wel te bid vir ander, tensy daarvoor gevra word nie. (Dis te sê as jy wel glo dat jou gebed krag het.)

Wanneer iemand my vra, bid vir my, doen ek die beste wat ek kan, met groot liefde. My beste bid doen ek ook met my voete in die see, verkieslik waar ek alleen in die see is, vir kilometers ver. Soms teken ek ‘n prentjie in die sand by, of dink bloot aan die persoon. Dan voel ek een met die Universe en vra: For the Highest Good of All.

DSC07173

For what is prayer but the expansion of yourself into the living ether?
And if it is for your comfort to pour your darkness into space, it is also for your delight to pour forth the dawning of your heart
– Kahlil Gibran

“There’s a fine line between support and stalking and let’s all stay on the right side of that.”
― Joss Whedon

Kniediep in die knyp

Noudat daar droogte in die Kaap is en mense op Facebook vertel van skottelbad, dink ek aan die twee weke wat ons al die water in die krane gehad het wat ons wou hê, maar ons nie ‘n druppel kon laat wegloop nie. Nie uit enige wasbad, bad, stort of toilet nie. Vir twee weke en twee dae.

Die huiskoop en trek Kleinmond toe, het alles glad verloop en ons was so opgevwonde soos Gautengers wat by die see kom bly maar kon droom om te wees. Ons het vinnig geleer dat dinge anders werk in die stad as op die platteland, maar die aanpassing was vir ons maklik. Daar was net een klein dingetjie wat ons buite rekening gelaat het – watter stedeling sou nou dink om vooraf te verneem na die dorp se rioolstelsel? Groot was ons ontnugtering toe ons na ‘n week se idilliese verblyf ‘n snaakse reukie in die lug opmerk, wat absoluut niks met kelp wat uitspoel te doen het nie. ʼn Onaardse gedreun het opgeklink en die reuk het skerper geword…

Ons bron van inligting oor hoe dinge in die dorp werk, die dogtertjie oorkant, het gesê: “O, dis die poeftrok, Tannie, hy kom die tenk leegsuig.” Tenk? Leegsuig? Waarvan praat die kind?

Navrae by die bure het ons vrese bewaarheid – ons dorp het nie ‘n munisipale rioolstelsel nie, maar ‘n mengsel van suigtenks by die nuwer huise en soakaways by die ouer huise. Dan was daar ook die onwettiges wat ʼn gat gekap het in ʼn suigtenk om dit te omskep in ʼn soakaway. Reg geraai, ons huis is ‘n ouer huisEn die soakaway klaarblyklik so oud soos die huis self – circa ’47.

Ons het dadelik die erf begin deursoek vir tekens van tenks, mangate of suigpunte, maar al wat ons kon kry, was ‘n dowwe klank by die braaiplek in die binnehof, dis nou as ons op en af spring op die sement. Dus ‘n soakaway, waaroor ‘n soliede sementblad gegooi is, sonder selfs ‘n inspeksiegat. Maar wat, al die water het iewers heen verdwyn en ons het lustig proppe uitgetrek, dit het immers so gewerk totdat ons daar ingetrek het. Ons het net geweet, iewers in ons agterkoppe, ons sou een of ander tyd móés uitvind wat aangaan.

Geen probleme – tot die dag ‘n jaar of wat later, toe ons bouers begin nader het vir kwotasies om ‘n behoorlike braaiplek te bou. Toevallig het ons ‘n éffense sakking van die sementvloer teen die een muur gesien, en gedink nou kan die bouer sommer na alles kyk.

Mense hier rond sal weet dat om ʼn bouer te kry om uit te kom om ʼn kwotasie te gee, al op sigself ʼn prestasie is. Maar wat, ons is mense met deursettingsvermoë en die derde ou wat belowe het hy kom kyk, moes iets vermoed het, en het summier geweier om verantwoordelikheid te aanvaar vir enige insakkingskade.

Met elke kap van die hamer op die beitel “om te kyk wat aangaan”, het John en die bouer al hoe bleker geword.

Presies hóé die insakking plaasgevind het is nie ter sake nie. Die aanskou van baie jare se uitlaatwater en riool wat sukkel om weg te syfer, is nie ‘n prentjie wat jy voor jou geestesoog wil sien nie. Die gat, byna so groot soos die binnehof self, met een hoek van die stoorkamer wat in die lug hang, het my paniekerig die huis in laat vlug.

Die bouer het natuurlik besef ons sal eenvoudig sy kwotasie móét aanvaar en het ons liederlik uitgebuit, maar ons het net gesê, doen dit asseblief en doen dit nou. Bou die tenk. Ons kon nie ‘n voorafvervaardigde tenk (amper soos ‘n veselglasswembad) kry nie, want die binnehof was nie toeganklik vir die trok nie.

Die volgende twee weke kon daar nie ‘n druppel water deur ‘n uitlaatpyp of toilet loop nie. Ek het my vrywillige werk by ons plaaslike Toeristeburo ernstig opgeneem en sommer elke dag gaan help (want daar is ‘n toilet!).

Gelukkig het ons die bure se vakansiehuis se sleutel gehad, en het maar omgestap soontoe vir nommer twee. Gelukkig ook was daar ‘n stormwaterslootinspeksiegat reg voor ons huis en nou, na vyftien jaar, kan ek seker bieg dat ons skottelgoedwaswater, waswater en so aan daar in gegooi het. (Ons het elk ook ‘n yoghurthouer gehad met die naam Koos, maar daaroor praat ons nie…)

Daar was ook die drom wat die simpatieke bouer in die aande onder ‘n uitlaatpyp gesit het. Sodat mevrou darem die toilet kan gebruik … Ek wou nie, ek was te skaam dat die bouers my pie moes weggooi.

‘n Skotteltjie wil ek nooit weer sien nie en die ervaring het ook weer bevestig waarom ek nie van kamp hou nie…

Troefkaart Trump

main_aj17

Drie Geentroef! Maak gou die rub klaar! Deel vinnig, daar is nog vyf minute! Daar’s hy, al die kinders slaap, maak vol die glase terwyl ek deel. Julle, dis al 04:00, laaste rubber.

In die laat sewentigs en vroeë tagtigs was brug een van die groot plesiere van my lewe. In die kantoor wat ek met George by die destydse Gevangenisdiens gedeel het, was die kaarte gedeel teen 12:15. Die twee brigadiere en die majoor wat met die twee sersante saamgespeel het, was altyd stiptelik op tyd. Die twee brigadiere moes beurte maak, en het mekaar afgelos. Dan het ons menige nag deurgespeel, met suster Drinie en swaer Koos, en met vriende Marion en Helgard. *

Brug as strategiese spel het my baie geleer van die lewe. Dit het my geleer hoe ons mekaar kan bluf, met geen troefkaart in jou hand nie. Dit het my geleer dat die dice nie dieselfde vir ons almal val nie, maar dat jy steeds die beste kan doen met die kaarte wat jy in jou hand het, veral as jy saamwerk met jou maat. Goeie brugspelers is kenners van die interpretering van lyftaal. Sonder gesonde kompetisie is daar geen spel nie, maar jy moet ook weet wanneer om jou kaarte in te gooi en eerlik te wees oor dit wat jy kan bied. Die heel beste ding wat ek geleer het, is dat jy baie pret kan hê terwyl jy besig is met ‘n doodernstige spel. En met finesse as strategie, kan jy meestal ‘n wenhand speel, maar ook nie altyd nie.

Soms dink ek die lewe self is ‘n spel wat ons nog moet bemeester, dat ons lewe ‘n virtuele werklikheid simuleer. Dat die lewe self ‘n realiteitspel is. Mense in magsposisies en meningsvormers, speel dikwels die spel wat hulle dink van hulle verwag word, hulle verberg hulle ware gevoelens en sê wat reg is vir die omstandighede, wat hulle dink die wêreld van hulle verwag. So het ons grootgeword, so het ons gesien hoe die mense in magsposisies dit doen.

Toe kom keer die magtigste man ter wêreld die appelkar om, en hy sê met bruuske eerlikheid, sonder enige finesse wat hy voel en dink met sy ongebreidelde manier van praat. Tog dink ek die wêreld het die Trumps nodig. Dalk moet hy op ‘n ekstreme manier vir ons wys dat eerlikheid ook soms nodig is om te sê wat baie mense buitendien dink. Hy sê wat in sy gedagtes is, hy is eerliker as baie gesofistikeerde gladdejanne in die politiek. Dalk het ons nodig om na sy ekstreme optrede te kyk om te weet wat ons wil en nie wil nie, om weer balans te vind. Donald Trump gooi sy troefkaart as politikus en doen ‘n vreemde ding, hy doen alles wat hy tydens sy verkiesingsveldtog belowe het – en nou dat hy einste beloftes deurvoer, is hy ongewild?

Dis maklik om hom te kritiseer, maar dan vra ek altyd: En hoe het dinge tot dusver vir ons gewerk?

It is not the handling of difficult hands that makes the winning player. There
aren’t enough of them. It is the ability to avoid messing up the easy ones.
-Alan Sontag

 

Dit was in my vorige lewe in Pretoria, toe ek met Drinie se man Koos, se broer Jan getroud was. Twee susters met twee broers. Alhoewel Marion en Helgard nou net ‘n paar blokke van ons af in Kleinmond bly en ek en John steeds vriende is met hulle, speel ons nie meer brug nie. 

Verandering kom met die sekelmaan

Waarom skop mense so teen verandering? In my bietjie meer as ses dekades het Afrikaans as taal baie verander. Lees maar net die boeke wat geskryf is in die tyd toe jy ‘n kind was. Lees die klassieke werk van Hettie Smit, Sy kom met die sekelmaan (1937). Voordat jy dit as oud en argaïs afskiet, lees dit vir van die mooiste stukkies prosa in Afrikaans uit vorige eras. Dit is ‘n verhaal van ‘n vergeefse liefde en ‘n gebroke hart, ‘n eienaardige liefdesveelhoek. Hierdie verhaal vergelyk amper met dié van Brink en Jonker, dit is ‘n grootse verhaal van vreemde liefde tussen intellektuele mense. Lees meer daaroor op die ou Boekemakranka Virtuele Leeskring (die eerste forum waar ons net oor boeke gesels het aan die begin van sosiale media) Maar taal verander. Omdat dit so geleidelik gebeur, besef ons dit nie. Ek kom gedurig in die versoeking om vir mense te vra wanneer hy so verwoed veg om behoud van die taal, tot op watter stadium wil hulle die taal behou soos dit is, want hulle besef nie hoe dit onder ons neuse verander nie. Onthou die dae toe kondensmelk swak taal was? Mens moes praat van gekondenseerde melk.

Moenie dink aan ‘n lepel kondensmelk nie…
Moenie dink aan ‘n lepel kondensmelk nie…
Moenie dink aan ‘n lepel kondensmelk nie…

27653297_10156042877395396_1789827831_o

Ernstig nou. (En nee – Moenie dink aan ‘n lepel kondensmelk nie…)

Dieselfde geld vir boeke. Soveel mense soos daar is wat Kindles en ander e-lesers besit, soveel mense is daar wat daarteen weerstand bied. Hulle praat graag van die reuk en gevoel van ʼn régte boek, maar lief soos wat ek vir boeke is, so min hou ek van die hooikoors wat ek kry van stowwerige boeke (al is dit ook nou my 1944 weergawe van Sy kom met die sekelmaan), en die chemikalië wat ek ruik by ʼn splinternuwe boek. Ek is passievol oor nuwe tegnologie sowel as boeke; daarom was dit maklik om in hierdie bedryf te begin leer van die verwerking van e-boeke. Eens op ‘n tyd is boeke op kleitablette geskryf en die tegnologie het sodanig ontwikkel dat die ou Egiptenare papirusvelle kon maak om op te skryf en te skilder. Ons Afrikaanse taal het ontwikkel uit Hoog-Hollands, met insette van ander tale. Die manier waarop ons lees, hou tred met die lewe – dit is dinamies, dit groei en verander. Daar was ‘n tyd toe mense ook gekant was teen televisie, rekenaars en selfone en tot vandag is sommige skrywers steeds nostalgies oor die gesellige gekletter van ‘n tikmasjien. E-boeke is hier om te bly. Kom ons konsentreer op die inhoud van ʼn boek, eerder as die platform waarop dit aangebied word.

Kom ons verander saam met die taal, ons skep ons eietydse liefdesverhale, ons verewig dit op die platforms van ons tyd, as ons kom met die sekelmaan.

“There’s no such thing as dead languages, only dormant minds.”
― Carlos Ruiz Zafón, The Shadow of the Wind

Shit happens! Net nie met my nie?

Verandering is onafwendbaar en tyd, die mens, die volmaan en die getye, die lewe en die seisoene rol meedoënloos voort. Siklusse kom en gaan, politiek verander, en tegnologie verander ons lewe op wonderlike, maar skrikwekkende maniere. Alles kom en gaan. Liefde ook. Mense sweer ewige trou en skei terwyl hulle nog aan die troue afbetaal.

Net so verander dinge in ons land. And shit happens. Oral, nie net by ons nie. Daar is die klomp wat skree: eindtye, dis die laaste van dae. Dan dink ek weer, ons leef eintlik in wonderlike, gesofistikeerde tye. My ouma was in ‘n konsentrasiekamp in die ABO. My ma was ‘n kind tydens WWII en het grootgeword met die kosskaarstes van die nagevolge daarvan. Wat maak ons geslag so spesiaal dat ons nie kan of wil glo dat shit inderdaad happens nie? As dit nou gehelp het om te kerm daaroor, het ek op my balkon gaan staan en my frustrasies onder die donkermaan uitgeskreeu. Maar nou hoor net my maters dit as ek kla, en nie een van hulle is by magte om hulleself te help teen die frustrasie van alles nie, en allermins kan hulle my help.

As mens dink aan die verskrikking van vorige oorloë, die wreedheid van slawery ‘n skrale paar honderd jaar gelede, openbarte teregstellings, heksejagtery in die middeleeue, martelbanke en pyninstrumente, gladiators in arenas, dan wonder ek soms of die ritse moorde, kindermishandeling, gesinsgeweld nie maar net meer moderne maniere is om die inherente wreedheid en bloedbelustigheid van die mensdom te bevredig nie. Kuberboelies en sosiale mediaveldtogte wat geloods word deur leunstoelaktiviste is dalk die nuutste vorm van eeue oue wreedheid. Die menslike drange en motiewe wat hierdie gedrag veroorsaak, bly dieselfde, dis net die platform wat verander.

Net so verander die aarde se struktuur. Weerpatrone, geografiese veranderinge, natuurrampe, ystydperke en meer. Daar is soveel ingrypende veranderinge waarvan ons weet. As mens kyk na die geskiedenis en lae waarop gebou is in stede soos Londen en die hawestad Jaffa in Israel, sien jy hoeveel beskawings het al gekom en gegaan. Londen se Groot Vuur van 1666 was maar net een van ‘n paar. Lees daaroor hier. Pompeii, die legende van Atlantis en ‘n stad onder die see in Alexandria, is maar net ‘n paar bekende voorbeelde  van vorige beskawings wat deur rampe verwoes is. Vandag is bekend gemaak dat die wêreld se grootste onderwatergrot in Meksiko ontdek is, met artifakte en menslike oorblyfsels van die Mayas.

Wat maak die tydperk waarin ons lewe dan nou so spesiaal dat ons nie aan aardbewings, vure, vuurspuwende berge en ander natuurrampe onderwerp moet word nie?

Verandering het natuurlik baie fasette.

There’s an old sea story about a ship’s Captain who inspected his sailors, and afterward told the first mate that his men smelled bad.
The Captain suggested perhaps it would help if the sailors would change underwear occasionally.
The first mate responded, ”Aye, aye sir, I’ll see to it immediately!”
The first mate went straight to the sailors berth deck and announced,
“The Captain thinks you guys smell bad and wants you to change your underwear.”
He continued, ” Leo you change with Jerry, Tony you change with Bert and Bob you change with Ed.”

THE MORAL OF THE STORY:
Someone may come along and promise “Change”, but don’t count on things smelling any better.

Ek WHUL nie!

Maar ek moet. Moet? Dalk nie, maar daar is ‘n groot verskil tussen moet, kan en wil. Wanneer twee partye verskil oor iets, oor ‘n keuse wat gemaak moet word, raak al die permutasies van moet, kan en wil met die verskillende partye en verskillende keuses nogal ingewikkkeld.

Hoe dikwels het jy nie al ‘n kleintjie hoor sê, ek WHUL nie? Meestal moet die arme kind hom maar onderwerp aan die gesagsfiguur se wil, dikwels ook vir sy eie beswil.

Keuses is nooit maklik nie, en as mens voor ‘n keuse te staan kom, is dit nie altyd ‘n Maklik-Moeilike keuse nie. Dikwels is dit Moeilik-Moeilik. Niemand kan die gevolge van ‘n keuse voorsien nie, en dikwels is die gevolge van ‘n keuse hartverskeurend, al was dit op daardie moment die beste keuse onder die omstandighede. Ons moet net altyd bly glo dat dit tóé die regte keuse was, en dat ‘n ander keuse nie noodwendig beter gevolge sou hê nie. Ons is mos baie goed daarmee om illusies te leef. Ek hoor onlangs hoe ‘n middeljarige geskeide man praat van sy skoolliefde met die mooi lyf, en hy dink daaraan om haar op te soek. Uhm, ja? Sy is dalk nou oud en verrinneweer, vol skete; of dalk nie. Die punt is ons weet nie wat die uitkoms van die opsie wat ons nie neem nie, sou wees nie. Sekerlik sou dit sy eie uitdagings hê.

Alle gegewe situasies is eintlik neutraal, dit hang af van jou eie perspektief, hoe jy na die situasie kyk, aan watter kant jy staan.

Ego. Trots. Koppigheid. Ego is baie mense se ondergang.  Tog te dikwels WHUL ons iets, ten spyte van alle aanduidings dat dit nie die beste/regte ding is om te doen onder die omstandighede nie. Wie wen in enige konfliksituasie?  Die werklike verloorder is die een wat nie kan erken hy het verloor nie. En is dit noodwendig ‘n verlies?

Verlies het baie vorme – Die verlies van ‘n ongebore baba. Die verlies van vertroue. Die verlies van onskuld. Die verlies van lewens. Verlies is so ‘n deel van ons lewe, wat geïntensifiseer word in moeilike en oorlogstye. Die verwerking van verlies  is wat ons laat groei, wat van ons mense maak wat uiteindelik vorentoe die beste keuses maak.

So dikwels ontneem ons onsself ook van iets omdat ons dink dit is die regte ding om te doen. Ons is bang, want keuses is finaal. Sou ‘n mens iets wat deur ‘n keuse van jou ontneem word, ooit weer kan terugkry as dinge anders verloop?

Dan is dit soms bloot makliker om nie ‘n keuse te maak nie en te wag vir die natuurlike vloei van die lewe.

But if you love and must needs have desires, let these be your desires: To melt and be like a running brook that sings its melody to the night. To know the pain of too much tenderness. To be wounded by your own understanding of love; And to bleed willingly and joyfully.
― Kahlil Gibran, The Prophet

Ek lewe! Regtig? 

In elke mens se lewe is ‘n draaipunt, waar afskeid, verlies en herinneringe ‘n groter deel van jou bestaan begin uitmaak as wat jy graag sou wou hê.

Die middeljare kry ook ‘n nuwe dimensie by, as nie net jou eie geslag nie, maar ook die geslagte weerskante van jou, begin siek word en uitsterf.

Daar is verliese van alle soorte, dinge wat jy voorheen as bloot vanselfsprekend aanvaar het, is nie meer deel van jou realiteit nie.

Jy sien hoe jou kinders, kleinkinders, maar ook jou ouers, blootgestel word aan hulle uitdagings, eie aan hulle geslag. Jy sit soos die botter op ‘n broodjie, dun uitgesmeer, met dik snye brood aan weerskante van jou. Soms bedruk dit jou, ander tye besef jy jou geslag is die botter-gom wat die ander emosioneel bymekaar hou. En jy weet, die lewe is maar die suig van ‘n stokkielekker lank en voor jy weet, is jy net die botter wat op ‘n oop broodjie oorbly en dit smelt in die hitte van die dag in die brood in, totdat al wat van jou oor is, kortstondig die vettigheid om ‘n kind se mond is.

Daarom lewe ek soos ek wil, wanneer ek kan.

(Kersdag 2015 was dit volmaan en ek en my vriendin Petra het onder die volmaan geswem, ‘n heerlike herinnering)

Home Again

I’ve been many places
I’ve travelled ‘round the world
Always on the search for something new
But what does it matter
When all the roads I’ve crossed
Always seem to lead back to you…

Old familiar faces
Everyone you meet
Following the ways of the land
Cobblestones and lanterns
Lining every street
Calling me to come home again

Dancing in the moonlight
Singing in the rain
Oh, it’s good to be back home again
Laughing in the sunlight
Running down the lane
Oh, it’s good to be back home again

When you play with fire
Sometimes you get burned
It happens when you take a chance or two
But time is never wasted
When you’ve lived and learned
And in time it all comes back to you…

Dancing in the moonlight
Singing in the rain
Oh, it’s good to be back home again
Laughing in the sunlight
Running down the lane
Oh, it’s good to be back home again

And when I got weary
I’d sit a while and rest
Memories invading my mind
All the things I’d treasured
The ones I’d loved the best
Were the things that I’d left behind….

Old familiar faces
Everyone you meet
Following the ways of the land
Cobblestones and lanterns
Lining every street
Calling me to come home again

Dancing in the moonlight
Singing in the rain
Oh, it’s good to be back home again
Laughing in the sunlight
Running down the lane
Oh, it’s good to be back home again

lalalalalala….Oh, it’s good to be back home again
lalalalalala….Oh, it’s good to be back home again

Dancing in the moonlight
Singing in the rain
Oh, it’s good to be back home again
Laughing in the sunlight
Running down the lane
Oh, it’s good to be back home again

Dancing in the moonlight
Singing in the rain…
Oh, it’s good to be back home again

-Blackmore’s night