Ons is ons geskiedenis

Kantelson skryf hoe lekker sy eendag vir haar kleinkinders kan vertel dat sy deel was van die geskiedenis wat ons die afgelope 15 jaar maak en vir die volgende 15 jaar gaan maak.

Julle weet nie watter waar woorde sy spreek nie, maar lag nou vir my, Kantelson, begin nóú om goedjies bymekaar te maak daarvoor. Ek het onlangs van my ma se vertellings oor haar kinderlewe op LitNet geplaas, en dit klink soos iets van ‘n ander planeet af. Ek is so bly dat sy dit neergeskryf het.

Op my beurt het ek aan my ouma se lippe gehang as sy vertel het hoe die Engelse hulle huis afgebrand het in die Anglo-Boereoorlog, en hulle verblyf in die Irene konsentrasiekamp. My oupa weer het ons vermaak met sy stories oor sy tyd in die tronk na die 1914 Rebellie, en hoe hulle op die pad gewerk het teen ‘n ’sieling ‘n dag’ (1 Sjieling = 12 Pennies = 10 Sent)

Net so is dit met elke geslag. As ek bv dink hoe ons Republiekwording in 1961 beleef het, en die gepaardgaande metrisering, met rekenliniale gewerk het, en die wonder van sakrekenaars beleef het, hoe ek gespaar het vir ‘n deposito vir my eerste TV (ek was al getroud met kinders toe TV uitgekom het) om maar net ‘n paar dinge te noem, gaan ek beslis vir my kleinkind soos iets uit ‘n ander planeet klink.

Lag maar, maar ek bêre koerantuitknipsels en dingetjies wat oor my/deur my geskryf is, resensies, pryse wat ek gewen het en so aan. Dit klink dalk stupid of selfbehep, maar ek sou wat wou gee as ek so iets van my oumas kon beleef.

Mense, ons IS ons geskiedenis, ons geskiedenis lê nie agter ons nie. Ons leef more se geskiedenis nou.

Wen nog ‘n boek!

Wen nog ‘n boek! Daar is nog ‘n Chanette Paul Spanningsverhaal om te wen, geskenk deur Lapa Uitgewers.

Die eerste persoon wat kan raai watter skrywer se boek onder die top 10 gaan beland wat ‘n heerlike verrassing gaan wees vir baie mense, wen ook ‘n boek! So ‘n uitskieter tussen die ‘groot’ name. (As dieselfde tendens voortduur met die stemmery – alle aanduidings is reeds daar van die begin af.)

‘n Wenk – Dis ‘n jong skrywer.

As jy nou nog nie gestem het nie, daar is nog kans! http://leeslys.wordpress.com

Dan is ‘n ook ‘n boekprys vir die persoon wat die eerste tien boeke reg raai vir Boekemakranka se Top 100 Afrikaanse Leeslys vir 2009!

Jy kan hier raai, of dit stuur na leeslys@icon.co.za

(Slegs lede van Boekemakranka, of die Boekemakranka Facebook groep kom in aanmerking vir die prys, so sluit sommer vandag aan as jy nog nie lid is nie. Boeke kan ongelukkig net na adresse in SA gepos word.)

Raai en Wen!

Daar is ‘n lekker boekprys vir die persoon wat die eerste tien boeke reg raai vir Boekemakranka se Top 100 Afrikaanse Leeslys vir 2009!

Die persoon wat die naaste aan reg is wen ‘n heerlike spanningsverhaal deur Chanette Paul, geskenk deur LAPA uitgewers!

Jy kan sommer jou raaiskoot hier waag, of jy kan dit stuur na leeslys@icon.co.za

(Slegs lede van die Boekemakranka Forum, of die Boekemakranka Facebook groep kom in aanmerking vir die prys, so sluit sommer vandag aan as jy nog nie lid is nie)

As jy nog nie gestem het nie, daar is nog drie dae tyd.

Boekemakranka se Top 100 Afrikaanse Leeslys vir 2009

Daar is nog net drie dae oor om te gaan stem vir Boekemakranka se Top 100 Afrikaanse Leeslys vir 2009!

Vind die stembus by http://leeslys.wordpress.com

Stem nou!

Stem asseblief vir Boekemakranka se Top 100 Afrikaanse Leeslys vir 2009!

• Dit moet JOU gunsteling boeke wees, nie dié wat jy dink gaan reg lyk op so ‘n lys nie
• Stem asseblief vir die spesifieke boeke, nie omdat jy oor die algemeen van die skrywer hou nie
• Jy kan vir soveel boeke stem as wat jy wil, maar jy kan net een maal stem
• Daar is twee dele, stem asseblief in al twee.
• As daar ‘n gunsteling boek is wat jy wil byvoeg, doen dit by OTHER
• As jy eers op VOTE geklik het, kan jy nie weer teruggaan nie, maar dus seker van jou keuses
• Al lyk dit of jy meer as een keer kan stem, word net jou eerste stem getel deur die program.
• Dankie vir jou deelname – JOU stem tel

Klik op VOTE om die eerste gedeelte te voltooi. Gaan nou aan met Deel 2.

Klik op VOTE om die tweede gedeelte te voltooi.

Baie dankie vir jou deelname! Dankie dat jy help om Boekemakranka se Top 100 Afrikaanse Leeslys vir 2009 saam te stel. Vra gerus jou vriende wat ook jou passie vir boeke deel om te kom stem.

As jy nog nie ‘n lid is van Boekemakranka nie, gaan sluit sommer vandag aan.

Bestel vandag nog ‘n boek van Kalahari af. Onthou ook dat hulle boeke as geskenke sommer by die gelukkige ontvanger aflewer. Kersfees is om die draai, en aan watter beter geskenk as ‘n boek kan jy dink?

Nominasies vir jou gunsteling-boeke

Ek wil graag teen more-middag weer ‘n opgedateerde lys op Boekemakranka plaas van nominasies tot dusver van jou gunsteling-boeke. Sien die vorige inskrywing.

Vat nou ‘n ou tydjie en vertel bietjie vir ander watter Afikaanse boeke het jy die afgelope tyd geniet. Dalk inspireer dit hulle ook om dit te lees!

Kom plak dit sommer hier as kommentaar in die formaat Skrywer van voornaam,Titel

Lees is lekker!

Boekemakranka se Top 100 Afrikaanse Leeslys

Boekemakranka se Top 100 Afrikaanse Leeslys vir 2009

Boekemakranka het verlede jaar hierdie Leeslys saamgestel, nadat mense hulle gunsteling-boeke genomineer en daarvoor gestem het. Die Leeslys is wyd ondersteun, en verskeie boekwinkels en biblioteke het dit gebruik.

Vir baie boekwurms is dit moeilik om te glo dat daar mense is wat raad nodig het oor boeke om te lees, maar dit is juis na die soveelste persoon wat raad gesoek het oor skrywers en boeke, wat die idee gebore is.

Die terugvoer na die eerste lys was oorweldigend, en die tyd het aangebreek vir Boekemakranka se Top 100 Afrikaanse Leeslys vir 2009. Die doel van die Leeslys is nie om die oppergesag oor die beste boeke in Afrikaans te wees nie, maar om lesers se subjektiewe voorkeure op informele wyse weer te gee.

Nominasies word ingewag vir jou gunsteling-boeke, tot 31 Oktober. Daarna kan gestem word, en die 100 boeke met die meeste stemme sal dan Boekemakranka se Top 100 Afrikaanse Leeslys vir 2009 vorm.

· Die boeke moet geredelik beskikbaar wees in winkels en biblioteke.

· Dit moet jóú gunsteling-boeke wees, nie dié wat jy dink gaan goed lyk op ʼn lys, of waarvan jy net gelees het nie.

· Boeke oor stokperdjies en selfhelp-boeke sal nie oorweeg word nie.

· Groot sorg moet asseblief gedra word dat skrywers se name en titels van boeke korrek gespel is.

Slegs nominasies wat in die volgende formaat ontvang word, sal oorweeg word: Van Voorletters,Titel

· Geen spasies voor of na komma nie, ook geen spasies of punte tussen voorletters nie. Doen dit so:

Preller Martie,Vandag is nie gister nie

Van Heerden Etienne,Asbesmiddag

Brink André P,Ander lewens

Scholtz AHM,Vatmaar

Nominasies kan gestuur word aan leeslys@icon.co.za of op die Boekemakranka forum geplaas word. Of sommer hier as kommentaar!

Gedagte vir die dag

Old age isn’t so bad when you consider the alternative.
- Maurice Chevalier, 1888 – 1972

‘n Kwessie van persepsie

Partymaal kan ʼn mens waardevolle lesse by kleintjies leer. Ons krullebol kleinkind, nog nie twee jaar oud nie, is ʼn baie goeie leermeester. As jy daardie koppie met kurktrekkertjies sien, sal jy besef: Haartjies kam kan nogal ‘n taak wees.

Een goeie dag kyk sy in my handsak, en haal my haarborsel uit. Dadelik wil sy toe haartjies kam. Met groot moeite het ek toe haar poniesterte oorgedoen, en toe vat sy die borsel. “Nou ouma haa’kies kam”. Ouma hou toe gedwee haar kop dat die klein pop haar hare kan kam, en toe kom die bevel. “Nou oupa haa’kies kam”. Altyd gewillig, en soos dit ‘n goeie onderdaan betaam, hou oupa toe sy kop nader. Maar waar kry ons ‘n lewensles! Die klein japsnoet bekyk oupa se glimmende skedel van hoek tot kant, en vra ewe verbaas: “Nou waa’s oupa se haa’kies nou?” Absolute verbasing op die ou gesiggie.

Vir haar het dit nog nooit saak gemaak of oupa ʼn welige haredos het of nie. Sy het dit inderwaarheid nie eens opgemerk nie, maar vir hom het dit jare geneem om met ‘n voortydige bles vrede te maak. Vir haar was hy net haar geliefde oupa, hare of te nie.

Wanneer mens so iets beleef, dan dink ek hoe ons wroeg oor ons voorkoms, en oor dinge waaroor ons gespot word. Is die vreeslike premie wat ons plaas op ons voorkoms wérklik nodig?

Dieselfde meisiekindjie is vandat sy gebore is, gefassineer met my armbande wat ek nooit afhaal nie. Nege goues, party dunner, en party dikker. Sy was skaars gebore toe het sy dit vasgegryp. Almal het gelag en gesê dis ‘n refleks, maar ek weet dis ‘n band wat ons bind. Ek het haar belowe sy kry die armbande as sy 16 word.

Vandat sy kan praat, kyk sy my altyd met sulke pleitende ogies aan as sy oor daardie armbande streel en vra – “Net éne, ouma!”

Met die kinders se kuier hierdie naweek, het sy haar eie stel juwele gekry – sulke goedkoop plastiese krale, armbande, ringe en oorbelle. Die ou gesiggie was ekstaties toe sy daardie pakkie oopmaak. Haar eie armbande!  Sy het dadelik alles aangepas, maar ai, die armbande het daardie hartjie verbly. Kort-kort vryf sy so daaroor en sê, “Dis móói…” Dan kyk sy myne so en reken so ewe nadenkend, “Ouma allembandjies somme plein. My allembandjies móói… “

So leer ek van verskillende persepsies. En van waardering. Want wie waardeer nou haar armbande meer? Ek wat skaars bewus is van iets wat maar deel van my arm vorm, of sy as die hemel in haar ogies oopgaan as sy oor die goedkoop pers plastiek streel?

Miskien moet ons meer na die kleintjies kyk wanneer hulle speel, en ag gee op hulle manier van kyk na die lewe. Hulle is nog onaangeraak deur allerhande verwagtinge en hoe dinge behoort te lyk. Of hoe ons dink iets behoort te lyk.

Dankie, Kiarakie, jou ouma leer baie van jou.

Anglo-Boereoorlog

Vandag was ons as deel van Cultivaria, op die Heritage Tour. Dit het ingesluit ‘n besoek aan die Anglo-Boere-oorlog Monument. Dit is deel van ons geskiedenis, maar ‘n werklikheid vir my.

My ouma is gebore in 1895, en het as dogtertjie beleef hoe hulle huis afgebrand is, en het die daaropvolgende verblyf in die Irene konsentrasiekamp oorleef.

Ek het elders vertel van my lewe as dogtertjie in die 1960’s. My ouma en oupa het by ons ingewoon, maar die groot plaashuis was verdeel, ‘n kombuis, sitkamer en slaapkamer vir ouma en oupa, en die res van die huis vir ons. Die koolstoof in ouma se kombuis was ook die plek waar ons ons stoele heen gesleep het op wintersaande, en oor en oor gevra het: Vertel van toe ouma en oupa jonk was. Dan het ons met stokkies in die vuur gespeel en geluister, oor en oor na dieselfde stories.

Oupa het graag vertel hoe hy as seun saam geveg het, en van sy hoed met die koeëlgaatjie in waar hy rakelings aan die dood ontkom het. Sy baadjie se moue het te kort geword gedurende die oorlog, en ek sien steeds die prentjie van die rankerige boerseun met die baadjie met driekwart moue in my kop. Hy het ook grusame verhale vertel van sy verblyf in die tronk as rebel, en van die wurms in die sop. Dan ook hoe hulle later na die oorlog op die paaie gewerk het teen ‘n “sieling” ‘n dag om hulle plase weer te kon opbou.

Ouma se stories was meer hartseer. Sy het die oorlog as dogtertjie beleef, wat gehuil het oor haar poppie, wat die Engelsman gegryp het en in die vuur geslinger het, en hoe hulle moes staan en kyk hoe hulle huis met alles daarin, in vlamme opgaan.

Wanneer ouma se oë sonder uitsondering vol trane geraak het, en haar stem gebewe het, is elke keer as sy vertel hoe die “Ingelsman haar katjie gegryp het en aan sy agterpootjies geswaai het, en sy koppie teen die muur papgeslaan het. Dis dan ook hier waar my ma sonder uitsondering my ouma gemaan het om nie sulke stories vir die kinders te vertel nie. Maar ons wóú hoor, en dan het ons met bewende kniegies gesit en grootoog geluister. Sy het ook gesê ek is haar naamgenoot en moet weet van die dinge.

MaanKind, oftewel Trisa Hugo, ook bekend as Heila Levina Etresia Hugo, voorheen Janse van Rensburg, gebore Pretorius.